E uitwerking stageopdracht

1.       Identiteit stageschool

Mijn stage in het tweede jaar ben ik begonnen bij de kleuters op de Professor Casimirschool in Voorburg. Dit is een openbare school, alle leerlingen zijn hier welkom en er wordt geen onderscheid gemaakt in godsdienst of levensbeschouwing. Dit is ook een van de belangrijkste punten waar deze basisschool voor staat: ieder kind moet zichzelf kunnen zijn.

Door de focus te leggen op de relatie tussen leerkracht en leerling en leerlingen onderling wordt er een omgeving gecreëerd waarbij de leerlingen zich veilig kunnen voelen om zichzelf te ontwikkelen en te leren. Om dit te bereiken zijn er verschillende pijlers voor gesteld:

-          Persoonlijke aandacht

-          Plezier

-          Structuur

-          Openheid en eerlijkheid

Het is belangrijk dat er duidelijk gestructureerd wordt gehandeld, dit om ervoor te zorgen dat de leerlingen weten waar ze aan toe zijn. Om de normen en waarden ook mee te geven aan de kinderen wordt er op school één hoofdregel gehanteerd:

We houden rekening met elkaar zonder elkaar te storen door gedrag, houding of taalgebruik.

Om te zorgen voor een optimale ontwikkeling van de kinderen wordt er gezorgd voor een rustige leer- en werkomgeving. Competentie (het geloof in eigen kunnen), relatie (de interactie zowel tussen leerkracht en leerling als tussen leerlingen onderling) en autonomie (het zelfstandig iets kunnen, zonder hulp van anderen) probeert de school dit tijdens het dagelijkse onderwijs optimaal aandacht te geven.

Elk kind is een individu met zijn eigen hebbelijkheden en onhebbelijkheden, zijn eigen mogelijkheden en onmogelijkheden, ieder vanuit een verschillende thuissituatie. Het is belangrijk dat de kinderen hun eigen individu blijft bestaan, maar dat er ook ruimte is voor ontwikkeling. Deze persoonlijke groei, met name sociaal en emotioneel, neemt dan ook een belangrijke plaats in de pedagogische visie. Verdere ondersteuning wordt geboden door het aanreiken van mogelijkheden tot zelfreflectie. Immers: hoe beter het kind in staat is zichzelf te begrijpen, hoe meer grip het kind kan krijgen op eigen gedrag.

Hoe deze kinderen emotioneel verschillen, zo verschillen ze ook intellectueel. Ook deze verschillen moeten tegemoet komen door differentiatie in tempo en niveau. Dit geldt zowel voor kinderen die meer zorg nodig hebben als voor kinderen die juist meer uitdaging nodig hebben. Daarnaast worden er op de Professor Casimirschool strategieën aangeboden, zodanig dat het kind zelf een keuze kan maken uit de strategie die hem het meeste aanspreekt. Er wordt hier gedoeld op zowel oplossingsstrategieën als leerstrategieën.

Op de Professor Casimirschool zijn ze voortdurend bezig om deze visie waar te maken. Aan de andere kant proberen ze als team een groeiproces te zijn om de doelen optimaal waar te kunnen maken in de praktijk. Oftewel: wat goed is willen ze behouden, wat beter kan willen ze ontwikkelen (Mulder, 2014).

            2.       Identiteitsgerichte activiteiten

De Professor Casimirschool steekt veel tijd in het creëren van een veilige omgeving voor de kinderen. De leerlingen moeten zichzelf kunnen zijn en elkaar met respect behandelen. De Professor Casimirschool maakt gebruik van het leerlingenvolgsysteem Viseon. Hiermee kan de school de sociaal-emotionele ontwikkeling van de kinderen volgen. Dit gebeurt door middel van vragenlijsten, deze worden ingevuld door leraren en vanaf groep 5 ook door de leerlingen. De lijst voor de leraren is opgesteld met vragen over het zichtbaar gedrag terwijl de vragenlijst voor de leerlingen gaat over zelfvertrouwen en de omgang met anderen (sociale competenties, 2012). Het leerlingenvolgsysteem Viseon heeft ook een methode Klets! waarmee het sociaal-emotionele klimaat wordt ontwikkeld door middel van lessen in alle groepen. "Sociaal competent gedrag wordt bevorderd door: het 'anders'-zijn van anderen te accepteren, door eigen gevoelens en grenzen te herkennen, die van anderen te respecteren, door om te leren gaan met en pesten en conflicten te voorkomen, door groepsdruk te weerstaan, weerbaar te zijn bij afwijzing en grensoverschrijdend gedrag en door hulp te leren vragen en op te komen voor jezelf" (zorg en onderwijs, 2014). Zo is er ook ieder jaar de week van het pesten en krijgen de leerlingen een armband met de tekst: iedereen telt mee.

Ook wordt er sinds kort met het directe instructie model in de klas gewerkt. Dit is een model wat rekening houdt met de verschillende manieren van leren onder de leerlingen. Sommige leerlingen hebben behoefte aan een langere uitleg terwijl andere leerlingen juist zo snel mogelijk willen beginnen. Op de Professor Casimirschool wordt dit in praktijk gebracht door een verlengde, basis en verkorte uitleg aan te bieden. Bij Janneke in groep 1/2 betekend dat meestal dat ze haar (basis)les in de kring geeft en verlengde instructie kan geven in kleinere groepjes. Voor de leerlingen die dit niet nodig hebben zit de uitdaging in moeilijkere werkjes.

Elk jaar maken de leerlingen van de Professor Casimirschool drie tekeningen over hoe ze zichzelf zien. Bij de kleuters is dit een tekening ‘Wie ben ik?’. Hierop staat alleen een hoofd, waaraan de leerlingen zelf een lijf kunnen tekenen met hoe ze zichzelf zien. Deze tekeningen worden vergeleken en wordt er gekeken naar een ontwikkeling.

De Professor Casimirschool is een openbare school maar iedere donderdag komt er een leraar van buitenaf die godsdienst geeft. De ouders kunnen de leerlingen hiervoor inschrijven. Ze krijgen elke donderdag een uur les over God en gaan met kerst naar de kerk.

In het lerarenteam zijn ze nu volop bezig met het ontwikkelen van de school. Janneke (groep 1/2) verteld dat ze in het lerarenteam zoekende zijn naar een vernieuwde visie. De visie die ze nu hebben (dat elke leerling optimaal kan worden begeleid in hun ontwikkeling) is in praktijk te resultaatgericht geworden. Elk jaar wordt er bij de leerlingen de cito afgenomen en de directie kijkt alleen nog maar naar de kinderen bij wie dit niet ontwikkeld is. Dit brengt in het team een verhoogde en vervelende werkdruk naar boven. Terwijl juist de positieve benadering een van de punten is wat de leraren willen overbrengen naar de leerlingen. In het team zijn ze dus bezig met de vraag hoe ze het combineren van de ontwikkeling en het plezier van de kinderen en het verlagen van de werkdruk voor de leraren kunnen ombrengen naar een vernieuwde visie. De kinderen staan natuurlijk voorop, dus de leraren moeten wel tijd kunnen opbrengen voor het voorbereiden van de lessen naast alle andere verplichtingen.

Deze ontwikkelingen hebben tot al veel vernieuwingen in het onderwijs bij Professor Casimirschool gebracht. Zo zitten ze dit jaar in een vernieuwd gebouw, hebben alle groepen digiborden en worden alle resultaten van de leerlingen opgeslagen in een nieuw systeem. Naast het schoolplan heeft elke groep een eigen groepsplan, hierin staat beschreven wat de doelen zijn en waar de leerlingen aan werken in die groep. Nu zijn de kleutergroepen bezig om naast een schoolplan ook een apart schoolplan voor de kleuters te maken.

Met al die veranderingen op de Professor Casimirschool blijft respect een van de belangrijkste aspecten op de school. De leerlingen moeten zich gedragen naar de regels en de Professor Casimirschool blijft focussen op het gedrag van de kinderen.

3.       Niet direct identiteitsgerichte activiteiten

In de kleuterklas van juf Janneke worden de jongste kleuters vaak gekoppeld aan de oudste kleuters. Op deze manier leren de jongste kleuters wat er moet gebeuren op school en leren de oudste kleuters hoe ze andere kinderen kunnen helpen. Ook wordt er veel in kleinere groepjes gewerkt, alle kleuters krijgen zo aandacht en de mogelijkheid om te leren. Bij juf Amber in groep 8 wordt er ook veel in groepjes gewerkt. Zo leren de kinderen de zelfstandigheid die op de middelbare school al veel meer wordt gevraagd. Op deze manier kunnen de kinderen zichzelf op hun eigen niveau ontwikkelen.

Als leerkracht wordt er vanaf verschillende kanten om betrokkenheid bij het team en onderwijs gevraagd. Zo moet je minimaal één cursus per jaar volgen, deelnemen aan studiedagen en 13 uur normjaartaken op je nemen. Zo heeft mijn mentor Janneke al verschillende cursussen gevolgd zoals een masterclass voor kleuters, ICT voor kleuters en een bedrijfshulpverlening cursus. Hier maakt ze ook gebruik van in haar verschillende groepen voor de normjaartaken. Dit jaar zit ze in de volgende groepen: ICT, sinterklaas, kerst, pasen, voorjaarsfeest, schoolreisje, techniek, bedrijfshulpverlening en lieve leed. Om op deze manier in groepen te werken vormt er snel een band in het team en een veilige omgeving gevormd. Iedereen heeft hetzelfde doel. Met de cursussen die worden gevormd wordt iedere leraar als individu gezien en verder ontwikkeld. Iedereen krijgt zijn bepaalde specialiteit en kan op deze manier de andere leraren helpen.

Met de groep lieve leed wordt aandacht besteedt aan de persoonlijke levens van de leraren. Is er iemand jarig wordt er gezorgd voor een bloemetje en een cadeau, heeft er iemand een wat moeilijkere tijd dan wordt er ook gekeken hoe diegene een hart onder de riem kan worden gestoken. Elke dag lunchen de leraren samen van 12.00 uur tot 13.00 uur, hier is de sfeer zo open dat iedereen zijn verhaal kwijt kan of dat iedereen samen kan lachen.

Bij Amber in groep 8 wordt er veel aandacht besteedt aan het respect hebben voor elkaar. Er zijn, in overleg met de kinderen, regels opgesteld en de bijhorende consequenties als iemand zich daar niet aan houdt. Samen met de methode Klets! wordt er regelmatig gekeken of de kinderen zich nog prettig voelen in de schoolomgeving. Ook worden er vaak verschillende situaties aangekaart in de klas, hoe kan je hier het beste op reageren? Ook bij de kleuters van Janneke wordt al gewerkt aan een veilige omgeving in de klas. Wanneer er een onprettige situatie voordoet op het schoolplein wordt hier uitgebreid over gesproken in de klas. Ging alles goed op het schoolplein? Waarom ging het niet goed? Ook kleuters kunnen reflecteren op een situatie.

Ook de vernieuwde school laat veel zien over de identiteit van Professor Casimirschool. De kleuters hebben een apart schoolplein met een klimrek, zandbak en verschillende fietsen. De groep van Janneke moet dit delen met de andere kleutergroep. Zo leren de kinderen elkaar kennen en leren ze ruimte maken voor andere kinderen. Eigen werkjes worden opgehangen om het competentie gevoel van de kinderen te vergroten. Dit gebeurt ook bij juf Amber in groep 8, het gevoel van eigenwaarde is belangrijk om te creëren bij kinderen die naar de middelbare school gaan.

4.       Suggestie voor identiteitsgerichte activiteit

Het ‘wie ben ik’ maar dan anders.

Op de Professor Casimirschool zijn de kinderen al veel bezig met hoe ze zichzelf zien. Dit gebeurt elk jaar met een tekening maken. Dit kan ook een stuk uitgebreider.

Beginsituatie: De kinderen maken elk jaar drie tekeningen van zichzelf met hoe ze zichzelf zien.

Doel: Aan het eind van de les hebben de kinderen een eigen hoekje met minstens vier voorwerpen die de kinderen typeert.

Opening: De kinderen gaan alle tekeningen die ze van zichzelf hebben gemaakt bekijken. Wat komt elke keer terug? Wat is verbeterd of wat is er nieuw bijgekomen?

Kern: De kinderen gaan een soort ‘ik-museum’ maken. Hier komt alles wat de kinderen leuk vinden, wat de kinderen typeert en de eigenschappen van de kinderen. Dit gaan ze doen door verschillende tijdschriften uit te zoeken en alles op te plakken wat ze leuk vinden. De kinderen gaan een woordweb maken over zichzelf en nemen dingen van thuis mee die bij hun past.

Afsluiting: Elk kind heeft nu een eigen hoekje. De andere kinderen gaan raden van wie welk hoekje is. Wanneer het goed geraden is, mag het kind uitleggen waarom hij verschillende dingen heeft meegenomen of heeft opgeplakt.

Bronnenlijst.

Mulder, A. (2014). Schoolgids 2014/2015. Geraadpleegd op 5 november 2014, van http://www.profcasimirschool.nl/uploads/casimirschool/downloads/schoolgids_20142015.pdf

Sociale competenties. (2012). VISEON. Geraadpleegd op 5 november 2014, van http://www.socialecompetenties.nl/leerlingvolgsystemen/-/asset_publisher/7xIszzUx1ar4/content/viseon;jsessionid=A35974262D2BA5213F4F0B887EF20513

Zorg en onderwijs. (2014). Overzicht lesprogramma’s en –materialen sociaal- emotionele ontwikkeling. Geraadpleegd op 5 november 2014, van http://www.zorgenonderwijs.nl/bestanden/1531/Overzicht%20lesprogramma's%20sociaal-emotionele%20ontwikkeling.pdf


namen zijn om privacy-reden veranderd